Vlaamse nieuwbouw keldert

Het aantal Vlamingen dat zelf een nieuwbouwwoning realiseert, is de voorbije jaren sterk teruggevallen. In vier jaar tijd is het aantal vergunningsaanvragen door particulieren bijna gehalveerd. Waar in 2021 nog ruim 20.500 aanvragen werden ingediend, waren dat er in 2025 nog slechts 10.900, schrijft De Tijd.

Dat blijkt uit cijfers van het Vlaamse Omgevingsloket, geanalyseerd door bouwfederatie Embuild. De daling bij particulieren (-46,8 procent) is opvallend sterker dan de algemene terugval in de bouwsector. Die kampt al langer met een neerwaartse trend, met in 2025 zelfs het laagste aantal goedgekeurde nieuwbouwaanvragen sinds 2002, volgens Statbel.

Het aandeel van particulieren in de totale nieuwbouwmarkt slinkt daardoor snel. Vorig jaar waren ze nog goed voor 27,6 procent van de aanvragen, tegenover 32 procent vijf jaar eerder en 37,1 procent in 2018. Het klassieke beeld van de Vlaming die zijn eigen huis bouwt, komt daarmee steeds meer onder druk te staan.

Ook bij eengezinswoningen is de terugval duidelijk. In 2021 vroegen particulieren nog vergunningen aan voor ruim 14.300 huizen, tegenover 7.750 vorig jaar. Hun aandeel zakte tot net onder de helft. Bij appartementen, traditioneel al het terrein van projectontwikkelaars, is de rol van particulieren nog kleiner geworden: van bijna een kwart van de aanvragen acht jaar geleden tot 13,2 procent vandaag.

Volgens Embuild wordt het voor particulieren steeds moeilijker om zelf een bouwproject van begin tot eind te beheren. De regelgeving en technische vereisten zijn de afgelopen jaren aanzienlijk complexer geworden. Denk aan voorschriften rond erfgoed, bodemonderzoek, overstromingsrisico’s en energieprestaties, maar ook aan normen voor akoestiek, brandveiligheid en luchtdichtheid. Daardoor kiezen steeds meer bouwers voor een samenwerking met professionele ontwikkelaars of voor sleutel-op-de-deurformules.

Daarnaast speelt ook de stijgende kostprijs een belangrijke rol. Voor veel gezinnen is een nieuwbouw financieel onhaalbaar geworden. Volgens Embuild gaat ongeveer 40 procent van de totale kost naar belastingen en lasten, zoals btw en registratierechten. De federatie pleit daarom voor een verlaging van die lasten, onder meer door het btw-tarief op nieuwbouw te verlagen van 21 naar 6 procent voor de enige eigen woning.

De sector waarschuwt dat de aanhoudende daling van het aantal nieuwbouwprojecten de wooncrisis verder kan aanwakkeren. Tegen 2050 zouden in België zo’n 900.000 extra woningen nodig zijn, onder meer door bevolkingsgroei en veranderende gezinsstructuren. Zonder ingrepen dreigt de bouw van nieuwe woningen verder stil te vallen.