Woningmarkt onder druk: wooncoop groeit als alternatief voor kopen en huren

Het risico op financiële ontoegankelijkheid neemt toe, vooral op de private huurmarkt: 49% van de huurders in de private sector besteedt maandelijks meer dan 30% van hun inkomen aan wonen, volgens cijfers uit de laatste Woonsurvey van het Vlaams Woningagentschap. In deze gespannen context wint een alternatieve woonvorm aan belang: de wooncoöperatie.

De Belgische woningmarkt staat onder zware druk. De stijgende rentevoeten, de toename van de vastgoedprijzen en de traagheid van vergunningsprocedures maken het voor een groeiend aantal huishoudens steeds moeilijker om eigenaar te worden. Alleenstaanden en starters worden bijzonder hard getroffen, terwijl huren weinig zekerheid biedt.

In deze gespannen context wint een alternatieve woonvorm aan belang. De wooncoöperatie wooncoop heeft haar woningaanbod in 2025 verdubbeld en beschikt inmiddels over een vastgoedportefeuille die de 60 miljoen euro benadert. Deze groei heeft een kantelpunt bereikt. Wat begon als een pioniersproject in coöperatief wonen, ontwikkelt zich vandaag tot een schaalbaar model met economische en maatschappelijke relevantie. “Dit is geen niche meer”, legt Joris De Kelver uit. “Wat we vandaag bouwen, vormt een structureel alternatief voor een woningmarkt die niet langer tegemoetkomt aan de verwachtingen van een groeiend deel van de bevolking.”

De verstoringen op de vastgoedmarkt

De groei van wooncoop is volgens hem geen toeval, maar een directe reactie op structurele onevenwichten op de woningmarkt: toegang tot eigendom wordt steeds moeilijker, terwijl de huurmarkt weinig perspectief biedt op stabiliteit of vermogensopbouw.

Binnen wooncoop bestaat ongeveer de helft van de bewoners uit alleenstaanden, een groep die bijzonder sterk wordt getroffen door de stijgende woonkosten. “Alleenstaand zijn is vandaag echt geen uitzondering meer”, benadrukt Joris De Kelver.

De organisatie richt zich bewust op mensen die moeilijk toegang krijgen tot eigendom binnen het klassieke systeem en vertaalt deze ambitie in concrete projecten. “Zo werden al 16 woningen gerealiseerd voor kwetsbare gezinnen, en dit principe wordt systematisch geïntegreerd in nieuwe projecten”, preciseert Joris De Kelver. “Wij beschouwen vastgoed niet als een investeringsproduct, maar als een basisbehoefte. Dat leidt tot andere keuzes en een ander, duurzamer financieel model.”

Huren en eigendom gecombineerd

Dit model vormt de kern van wooncoop: bewoners huren hun woning terwijl ze via aandelen mede-eigenaar worden van de coöperatie. Zo ontstaat een hybride systeem dat woonkosten combineert met vermogensopbouw.

De woonkost is rechtstreeks gekoppeld aan de werkelijke kost van het gebouw (financiering en beheer), zonder speculatieve meerwaarde. Tegelijk bouwen bewoners vermogen op via aandelen, waarvan de waarde stijgt in hetzelfde tempo als vastgoed. In 2025 is deze waarde voor het eerst hoger dan het oorspronkelijk geïnvesteerde bedrag.

De toegankelijkheid berust op de flexibiliteit van het model: bewoners kunnen instappen met een beperkte startinbreng en die geleidelijk verhogen. Dankzij lokaal participatief financieren (via familie of omgeving) werd al meer dan 4,6 miljoen euro opgehaald, wat de instapdrempel aanzienlijk verlaagt. “Wij combineren de zekerheid van eigendom met de flexibiliteit van huren. Voor velen is dat vandaag een financieel rationelere keuze”, aldus de directeur.

Schaal als hefboom voor betaalbaarheid

Om dit model economisch haalbaar te maken, zet wooncoop resoluut in op schaal. Nieuwe projecten tellen minstens twintig wooneenheden, wat toelaat om kosten te optimaliseren en risico’s beter te spreiden.

Deze schaal maakt het mogelijk om betaalbaarheid structureel te verankeren, zonder in te boeten op kwaliteit of duurzaamheid. Tegelijk bevordert ze de vorming van sterke en autonome bewonersgemeenschappen.

De financiering volgt dezelfde logica: wooncoop combineert burgerkapitaal, bankleningen en impactinvesteringen, wat zorgt voor een robuuste en gediversifieerde financiële structuur.

De impact van deze aanpak blijkt uit de cijfers: in 2025 steeg het aantal woningen van 59 naar 132 en vandaag wonen meer dan 200 mensen binnen de coöperatie. Deze groei zit in een stijgende lijn, met nieuwe projecten in voorbereiding, waaronder een eerste uitbreiding naar Brussel.

Een alternatief en een gesprekspartner

Met meer dan 2.000 coöperanten die investeren in het model, positioneert wooncoop zich als een speler die verder gaat dan individuele projecten. De organisatie profileert zich steeds meer als een alternatief binnen het bredere woonbeleid en als gesprekspartner voor overheden en investeerders.

Volgens Joris De Kelver ligt daarin de fundamentele verandering: “Wij bouwen geen woningen om ze met winst te verkopen, maar om ze op lange termijn betaalbaar te houden. Dat verandert niet alleen de manier van wonen, maar ook de manier waarop vastgoed wordt gefinancierd.”

In de komende jaren wil wooncoop zijn groei voortzetten, met een diversificatie van financieringsbronnen en een toenemend aantal projecten in stedelijke omgevingen. In een markt waar betaalbaarheid en woonzekerheid steeds centraler staan, evolueert het coöperatieve model geleidelijk van alternatief naar noodzakelijke aanvulling. “De vraag is niet langer of dit werkt, maar hoe snel we dit model kunnen uitrollen. Daarvoor zullen we wellicht binnenkort opnieuw een beroep doen op onze coöperanten, maar ook op burgers en organisaties uit het middenveld voor een nieuwe financieringsronde”, besluit de directeur.

Vandaag telt wooncoop 2.131 coöperanten en beheert het 132 wooneenheden.

Met projecten in verschillende Vlaamse steden en een groeiende aanwezigheid in Brussel wil wooncoop coöperatief wonen uitbouwen tot een duurzame en volwaardig erkende speler op de Belgische vastgoedmarkt.