Renolution-premies gingen vooral naar welgestelde Brusselse eigenaars

De voormalige Renolution-premies, die bedoeld waren om de energetische renovatie van het Brusselse woningpark te versnellen, hebben hun doelpubliek niet optimaal bereikt. Dat blijkt uit een analyse van perspective.brussels. De steun ging vooral naar eigenaar-bewoners in de meer welgestelde wijken van de hoofdstad, terwijl het oorspronkelijke doel net was om in de eerste plaats kwetsbare gezinnen te ondersteunen.

Tussen 2022 en 2025, het jaar waarin het Renolution-systeem werd stopgezet, werd bijna 279 miljoen euro aan renovatiepremies toegekend in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Volgens gegevens van perspective.brussels, waarover Trends-Tendances berichtte, ging bijna 80% van de middelen naar werken die de energieprestaties van gebouwen verbeteren, zoals dakisolatie, dakafdichting en gevelisolatie.

Destijds vormden deze premies een van de belangrijkste instrumenten van het Gewest om Brusselaars aan te moedigen hun woning te renoveren en hun energieverbruik te verlagen.

Sterke concentratie in de meest welgestelde wijken

De studie toont echter een duidelijke territoriale ongelijkheid aan. De hoogste premiebedragen werden toegekend in gemeenten en wijken in het zuidoosten van Brussel, die tot de meest welgestelde gebieden van het Gewest behoren.

Die trend blijft zichtbaar, zelfs wanneer onderzoekers rekening houden met factoren zoals het type woning of de woonstatus. Volgens perspective.brussels versterkt dit de hypothese van een aanzienlijk meeneemeffect: gezinnen die al over voldoende financiële middelen beschikten, zouden meer voordeel hebben gehaald uit het systeem dan de doelgroepen waarvoor het oorspronkelijk bedoeld was.

Eigenaar-bewoners kregen het grootste deel van de steun

De analyse toont ook een onevenwicht in het profiel van de begunstigden.

Eigenaar-bewoners ontvingen 51% van de toegekende bedragen, terwijl zij slechts ongeveer een derde van de Brusselse woningmarkt vertegenwoordigen. Eengezinswoningen kregen dan weer 44% van alle steun, terwijl ze slechts 14% van het woningbestand in de hoofdstad uitmaken.

Volgens perspective.brussels is dat onder meer te verklaren doordat het voor een eigenaar van een eengezinswoning eenvoudiger is om renovatiewerken op te starten dan voor bewoners van een mede-eigendom. Bovendien profiteren eigenaars rechtstreeks van de energiebesparingen en van de waardestijging van hun woning.

Kwetsbare gezinnen blijven moeilijk bereikbaar

De studie benadrukt dat kwetsbaarheid niet uitsluitend wordt bepaald door het inkomen. Huurders, ouderen, alleenstaanden en bewoners van appartementsgebouwen of mede-eigendommen ondervinden vaak meer drempels om gebruik te maken van renovatiesteun.

In de praktijk was het typische profiel van een Renolution-begunstigde dan ook eerder dat van een eigenaar-bewoner uit het zuidoosten van Brussel dan van een gezin dat met energiearmoede kampt.

Dat roept vragen op over de doeltreffendheid van het systeem in verhouding tot zijn oorspronkelijke sociale doelstelling.

Komen de premies terug vanaf 2027?

De Brusselse regering bevestigde eerder de stopzetting van Renolution, omdat het systeem te zwaar woog op de gewestelijke financiën. De bedoeling was om renovaties voortaan vooral te ondersteunen via goedkope of renteloze leningen.

Die keuze kreeg echter kritiek van verschillende spelers uit de sector. Zij wezen erop dat een lening, hoe voordelig ook, nog altijd moet worden terugbetaald, terwijl een premie een rechtstreekse financiële steun is.

Vorige week liet de Brusselse regering echter verstaan dat rechtstreekse renovatiepremies mogelijk vanaf 2027 kunnen terugkeren dankzij het Europese Sociale Klimaatfonds. De exacte voorwaarden zijn nog niet bekend, maar de regering zegt de steun beter te willen richten op de meest kwetsbare doelgroepen om de meeneemeffecten van het vroegere systeem te vermijden.

Begeleiding blijft een belangrijk aandachtspunt

Naast de financiële voorwaarden wijzen verschillende experts erop dat ook begeleiding een cruciale rol speelt. Veel Brusselaars die recht hebben op steun kennen de bestaande systemen niet of haken af door de administratieve complexiteit.

Volgens perspective.brussels behoren huurders, gezinnen met een laag inkomen en ouderen nog altijd tot de groepen die het moeilijkst toegang krijgen tot renovatiepremies. Voorlopig werd nog geen concrete beslissing genomen over de financiering van begeleidende organisaties zoals Homegrade, Réseau Habitat of SoHab, terwijl zij net een belangrijke rol spelen bij het toegankelijk maken van renovatiesteun.