Airco wordt steeds vaker al voorzien bij de bouw van een nieuwe woning

Airconditioning werd lange tijd beschouwd als een comfortvoorziening die alleen was weggelegd voor luxewoningen. Vandaag krijgt ze echter steeds vaker een plaats in nieuwbouw- en renovatieprojecten in België. Door de toename van hittegolven, de betere isolatie van woningen en de opmars van warmtepompen wordt airconditioning tegenwoordig vaak al vanaf het ontwerp van de woning voorzien. De recentste cijfers van Statbel, waarover Sudinfo berichtte, bevestigen die evolutie.

Residentiële airconditioning is in België geen marginaal verschijnsel meer. Volgens de recentste Huishoudbudgetenquête van Statbel beschikte 10% van de Belgische huishoudens in 2024 over een vaste ingebouwde airconditioning, tegenover amper 3% in 2018. Op zes jaar tijd is het aantal uitgeruste woningen dus meer dan verdrievoudigd.

De stijging is het sterkst in Vlaanderen, waar 13% van de huishoudens over een vaste airco beschikt. In Wallonië gaat het om 7% en in Brussel om 4%. Daarnaast beschikt 10% van de Belgische gezinnen ook over een mobiele airconditioner, wat aantoont dat tijdelijke oplossingen nog altijd erg populair zijn.

Hittegolven veranderen onze woongewoonten

Die evolutie komt niet uit het niets. De voorbije jaren kregen we steeds vaker te maken met periodes van extreme hitte, waardoor steeds meer gezinnen op zoek gaan naar extra comfort tijdens de zomer.

Ook Europese cijfers bevestigen dat deze trend veel ruimer is dan België alleen. Volgens Eurostat is het energieverbruik voor het koelen van woningen in de Europese Unie tussen 2018 en 2024 verdubbeld, van 40.500 naar meer dan 80.000 terajoule.

Toch blijft de impact in België voorlopig beperkt. Koeling vertegenwoordigt slechts 0,13% van het energieverbruik van de Belgische huishoudens, tegenover gemiddeld 0,84% in de Europese Unie. Daarmee zitten we nog ver onder het niveau van Zuid-Europese landen, waar airconditioning al jarenlang een standaarduitrusting van woningen is.

Airconditioning wordt vaak al voorbereid… ook al wordt ze nog niet meteen geplaatst

Ook op de bouwplaats merken aannemers een duidelijke verandering.

Waar airconditioning vroeger meestal pas enkele jaren na de bouw werd geïnstalleerd, kiezen veel bouwheren er vandaag voor om minstens een voorinstallatie te laten voorzien.

Concreet worden de koelmiddelleidingen, condensafvoeren, elektrische aansluitingen en doorvoeren in de muren al tijdens de ruwbouw aangebracht. De binnen- en buitenunits kunnen dan later worden geplaatst, wanneer het budget dat toelaat.

Die aanpak biedt verschillende voordelen:

• je beperkt de kosten van latere werken;
• je vermijdt dat muren of plafonds later opnieuw moeten worden opengebroken;
• je behoudt de energieprestaties van de gebouwschil.

Voor veel bouwbedrijven wordt zo'n voorinstallatie stilaan even vanzelfsprekend als de bekabeling voor een laadpaal of de voorbereiding voor zonnepanelen.

Ook warmtepompen versnellen deze evolutie

Deze ontwikkeling hangt ook samen met de evolutie van verwarmingssystemen.

Nieuwe woningen worden steeds vaker uitgerust met lucht-lucht- of lucht-waterwarmtepompen, technologieën die vandaag de voorkeur krijgen om te voldoen aan de steeds strengere energie-eisen voor nieuwbouw.

Bij een lucht-luchtwarmtepomp kan hetzelfde toestel in de winter verwarmen én in de zomer koelen. Dankzij het hoge rendement ligt het elektriciteitsverbruik doorgaans een stuk lager dan bij een klassieke elektrische airconditioner. Die veelzijdigheid maakt residentiële koeling steeds toegankelijker.

Ook de sterke groei van zonnepanelen speelt een rol. Tijdens zonnige dagen, wanneer de elektriciteitsproductie het hoogst is, kan een deel van de energie voor de airconditioning rechtstreeks door de zonnepanelen worden geleverd.

Koelen is geen vervanging voor een doordacht woningontwerp

Specialisten benadrukken wel dat airconditioning niet de eerste oplossing is tegen oververhitting.

Voor je investeert in een koelsysteem, blijft het verstandig om eerst te kiezen voor passieve maatregelen, zoals:

• buitenzonwering (screens, rolluiken of zonwerende lamellen);
• performante beglazing;
• een goed geïsoleerd dak;
• nachtventilatie;
• meer groen rondom de woning.

Met deze maatregelen kun je de binnentemperatuur vaak aanzienlijk verlagen én tegelijk het elektriciteitsverbruik beperken.

In zeer goed geïsoleerde woningen kan een correct gedimensioneerde airconditioning wel een interessante aanvulling zijn om het comfort tijdens hittegolven op peil te houden. En die hittegolven zullen volgens de klimaatvoorspellingen alleen maar vaker voorkomen.

Een nieuw comfortcriterium

De cijfers tonen duidelijk aan dat de verwachtingen van gezinnen veranderen. Na het EPC, de warmtepomp en zonnepanelen wordt ook de mogelijkheid om je woning efficiënt te koelen stilaan een nieuw comfortcriterium, en zelfs een troef die de waarde van een woning kan verhogen.

België staat nog ver af van de Zuid-Europese situatie, maar de trend is duidelijk ingezet. Bij nieuwbouw draait de vraag steeds minder om of er airconditioning zal komen, maar wanneer ze zal worden geplaatst.