95% van woonzorgcentra en ziekenhuizen moet tegen 2050 worden gerenoveerd

Bijna alle woonzorgcentra en ziekenhuizen in België staan voor een stevige renovatieopgave. Volgens onderzoek van Embuild moet 95 procent van de zorginstellingen worden gerenoveerd om tegen 2050 aan de Europese energienormen te voldoen.

Tegelijk neemt de vraag naar zorg sterk toe door de vergrijzing. De bouw- en renovatiegolf biedt dan ook een uitgelezen kans om zorggebouwen niet alleen energiezuiniger, maar ook beter bestand tegen hitte te maken.

De recente hittegolven hebben duidelijk gemaakt dat veel woonzorgcentra en ziekenhuizen vandaag nog onvoldoende zijn uitgerust om kwetsbare bewoners en patiënten tegen extreme warmte te beschermen. Nochtans zal die uitdaging de komende decennia alleen maar groter worden.

Uit onderzoek van bouwfederatie Embuild blijkt dat 95 procent van de woonzorgcentra en ziekenhuizen tegen 2050 gerenoveerd moet worden om te voldoen aan de Europese energienormen. Tegelijk is er extra capaciteit nodig. België telt vandaag 1.523 woonzorgcentra en 103 ziekenhuizen, maar de vergrijzing doet de zorgbehoefte sterk toenemen.

Tegen 2050 zal het aantal 65- tot 85-jarigen in ons land met 32 procent zijn gestegen. Het aantal 85-plussers zal zelfs verdubbelen. Vandaag wonen ongeveer 120.000 65-plussers in een woonzorgcentrum. Tegen 2050 moeten daar naar verwachting nog eens 38.000 ouderen bijkomen.

Als de gemiddelde capaciteit van een woonzorgcentrum niet verandert, zijn daarvoor 486 extra woonzorgcentra nodig: 273 in Vlaanderen, 43 in Brussel en 170 in Wallonië.

Ook voor ziekenhuizen is extra capaciteit nodig. Tegen 2050 zouden er, bij een gelijkblijvende capaciteit per ziekenhuis, zeven extra ziekenhuizen nodig zijn: zes in Vlaanderen en één in Wallonië. Naast de vergrijzing speelt ook de bevolkingsgroei een rol: tegen 2050 zal België naar verwachting 7 procent meer inwoners tellen.

Niet alleen energiezuinig, maar ook hittebestendig

De enorme bouw- en renovatieopgave is volgens Embuild een kans die we niet mogen laten liggen.

“Gezien de veranderende klimaatomstandigheden die zorgen voor hogere temperaturen en meer hittegolven moeten we van deze bouw- en renovatieopgave gebruikmaken om die zorginstellingen zeker ook klimaat- en hittebestendig te maken”, zegt Niko Demeester, gedelegeerd bestuurder van Embuild.

Dat vraagt om meer dan alleen een energiezuinige verwarmingsinstallatie. Een gebouw dat in de winter weinig warmte verliest, moet in de zomer ook voldoende bescherming bieden tegen oververhitting.

Een goede gebouwschil vormt daarbij de basis. Degelijke isolatie en performant glas beperken de warmte-instraling en zorgen ervoor dat de binnentemperatuur beter beheersbaar blijft. Ook een goed ontworpen ventilatiesysteem is belangrijk om warmte af te voeren en tegelijk voor voldoende verse lucht te zorgen.

Hou de zon buiten

Een van de meest doeltreffende maatregelen tegen oververhitting begint buiten het gebouw. Buitenzonwering houdt de zonnestraling tegen voordat die het glas bereikt. Dat is efficiënter dan uitsluitend binnenzonwering, omdat de warmte zo grotendeels buiten blijft.

Ook groendaken en zogenaamde koele daken kunnen helpen. Een wit of reflecterend dak warmt minder sterk op dan een donker dak en beperkt zo de opwarming van het gebouw.

Voor ziekenhuizen en woonzorgcentra is dat geen detail. De bewoners en patiënten zijn vaak extra kwetsbaar voor hoge temperaturen. Voor hen kan een aangenaam binnenklimaat rechtstreeks verband houden met gezondheid en comfort.

Daarom moet ook actieve koeling een volwaardige plaats krijgen in de hitteplannen van zorginstellingen. Zeker tijdens langdurige hitteperiodes kan airconditioning noodzakelijk zijn om bepaalde ruimtes op een veilige temperatuur te houden.

Een enorme bouwopgave

De cijfers van Embuild maken duidelijk hoe groot de uitdaging is. Tegen 2050 moet niet alleen het overgrote deel van de bestaande zorginfrastructuur grondig worden aangepakt, er moeten ook honderden nieuwe woonzorgcentra en meerdere nieuwe ziekenhuizen bijkomen.

Dat betekent een enorme bouw- en renovatiegolf. En precies daarin schuilt volgens de bouwsector een kans: wie vandaag een zorggebouw renoveert of nieuwbouw plant, moet niet alleen rekening houden met de energienormen van 2050, maar ook met het klimaat van 2050.

Zorggebouwen van de toekomst moeten dus niet alleen minder energie verbruiken. Ze moeten ook koel blijven tijdens steeds frequentere hittegolven, voldoende geventileerd zijn en hun bewoners en patiënten beschermen tegen een veranderend klimaat.

De renovatie van onze zorginfrastructuur wordt daarmee meer dan een energieopgave. Het is ook een investering in gezondheid, comfort en klimaatbestendigheid.